: 0224 333 0 555

Yüz Felci

Yüze gelen sinir liflerinin zedelenmesi sonucu yüzün mimik kaslarındaki hareket kaybına yüz felci denir. Sinirin beyinden çıktıktan sonraki kısmında zedelenme sonucu gelişir. Genellikle yüz felci dendiğinde beyin felci anlaşılmaz.

Yüz siniri (fasiyal sinir, 7. Sinir), beyin sapından köken alır  daha sonra kulak arkasından yüzeye çıkar. Yüzümüzün aynı taraftaki mimik kaslarının hareketlerini sağlar. Yüz siniri ayrıca kulak, tükrük bezi, göz yaşı bezi ve dilin ön bölümüne ( tat duyusu) giden  ince dallara sahiptir.

 

Yüz felci her yaşta görülebilir. Görülme sıklığı %0.2 (binde iki) civarındadır. Her mevsim ortaya çıkabilse de kış aylarında daha sıktır. Yüz felcinin tekrar etme olasılığı %5 - 15 civarında olup altta yatan hastalıklar ve risk faktörlerine göre değişir.

 

Yüz felçleri ikiye ayrılır.
1- Beyinden çıktıktan sonra zedelenmelere bağlı oluşan yüz felci (periferik): Yüz felci denince anlatılmak istenen budur.

2- Beyindeki hasarlara bağlı olan yüz felci (santral): beyindeki hastalıklara (damarlarda tıkanma- kanama, tümörler, multipl skleroz...) bağlı olan yüz felcidir. Nadirdir ve genellikle başka bulgular da eşlik eder.

 

          1-Çevresel yüz Felci : Bell Paralizisi: Yüz siniri beyinden çıkıp yüze gelirken kulak içinden dar bir kanaldan geçer. Kulak önünden dışarı çıkıp yüz kaslarına dağılır. Günlük hayatta en çok soğuk ve viral hastalıklar nedeni ile sinirin kanalda sıkışmasına bağlı yüz felci görülür.

 

Yüz felcine sebep olan durumlar:

 

  • iç kulak yolu iltihapları
  • viral hastalıklar: nezle, grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonları
  • özellikle üst çenedeki diş iltihapları
  • diyabet: şeker hastalarında 4 kat fazla görülmektedir
  • tiroid hormunu hastalıkları (guatr, hipo/hipertroidi)
  • hamilelik; özellikle son üç ay
  • hipertansiyon
  • toksik nedenler; kimyasal madde, ilaçlar
  • ameliyat ve ciddi hastalıkların sonrası
  • soğuk hava cereyanına uzun süre maruz kalmak
  • bağışıklık sisteminin bozukluğuna sebep olan hastalıklar
  • vücut direncindeki azalma hastalığa yakalanmayı kolaylaştırır: yorgunluk, uykusuzluk, beslenme bozukluğu ve tabii en önemlisi stres.

         2-Santral-merkezi yüz felci: Nörolojik hastalıklara bağlı yüz felci son derece nadirdir. Tek başına yüz felci yapmaz, başka nörolojik bulguların yanında yüz felci de eşlik eder.

 

  • beyin damarlarında tıkanma ve kanamaya bağlı gelişen felç-inmeyle birlikte
  • yüz ve kafa yaralanmaları
  • beyin ve beyin sapı tümörleri
  • multipl skleroz

 

Belirtiler

Yüz felci kişiye bağlı olarak çok farklı şekillerde kendini gösterir. Bazen çok hafiftir ve kişi güldüğü anda yüz felci anlaşılır. Yüz felci hızlı ilerleyen bir hastalıktır ve maksimum şiddetine birkaç saat ya da birkaç günde ulaşabilir.

Daha çok hasta sabah kalkınca yüzünün o yarısında farklılık hisseder. Bazen felçten önce o tarafta boyun-ense ağrısı,kulak ağrısı olabilir.

Mimik kaslarının çalışmaması: Felç gelişince yüzün mimik kaslarında hareket azalır veya tamamen kaybolur. O tarafta göz kapağı kasları çalışmadığı için göz kapatılamaz. Felçli taraftaki yüz hatları düzleşir. Doğal olarak yüz kaslarının çalışmamasına bağlı yüzün bir yarısında (özellikle dudak kenarında)  kayma hissi ile birlikte konuşma zorluğu, göz kırpamama, ağızdan salya akması, yeme ve içme sırasında ağızdakilerin dökülmesi-akması en sık karşımıza çıkan belirtilerdir. Hasta ağzın bir tarafını hareket ettiremez. Islık çalamaz. Ağız sağlam tarafa doğru kayar. Bu kayma özellikle gülerken çok belirginleşir.

Gözyaşı salgısının azalması-göz kapağını kapatamama:  Ayrıca etkilenen tarafta göz kuruluğu ile birlikte etkilenmiş göz kapağı azalmış gözyaşını göze tam olarak yayamadığından dolayı sürekli göz yaşarma sorunu yaşanır. Göz sürekli açık kalırsa ve uygun biçimde kapatılmaz ve korunmazsa göze yabancı cisimler, toz kaçabilir. Gözde tahriş ve iltihaplanma olur.

Tat duyusunda bozulma:  Yüz sinirinin bir dalı da tat alma duyusundan sorumlu olduğu için birçok kişide tat alma duyusu da bozulur. Bazı hastalarda “garip ve nahoş bir tat, örneğin metalik bir tat, tat alamama” şikayeti oluşur.

İşitmede bozulma:  Gürültüye duyarlılık artışı

 

Tanı

Hastanın şikayetleriyle birlikte nörolojik muayenesinin yapılması genellikle tanı için yeterlidir.

Eşlik eden başka bulgular varsa, bazı hastalıklardan şüphe edildiğinde beyin MR /iç kulak sistemi MR çekilebilir.

Nadiren görülen ağır vakalarda 3. haftadan sonra iyileşme süreci başlamadığı takdirde EMG (elekronöromyografi) testi ile fasial sinirin fonksiyonu  ölçülür ve sinirdeki hasarın derecesi tespit edilebilir. EMG cerrahi girişime gerek olup olmadığına karar verilme aşamasında da yardımcıdır, normal şartlarda genelde gerek olmaz. 

 

 

İyileşme dönemi
İyileşme süreci yüz sinirinin harabiyeti ile doğru orantılıdır. Hafif hasarlanmalarda düzelme yalnızca birkaç gün gibi kısa bir sürede oldukça hızlı ve tam olurken, daha ağır vakalarda bu süre birkaç ay gibi daha uzun olabiliyor. Harabiyete uğrayan sinirin onarımını ortalama 1 - 2 mm/gün hızı ile hesap ettiğimizde, iyileşme süreci 15 gün ile 18 ay sürebilir.

 

İyileşmeyi etkileyen faktörler

İyileşmenin iyi ya da kötü olacağı konusunda bir takım ipuçları vardır:  Tükrük salgısında azalma, tat duyusunda azalma , göz yaşı salgısında azalma varsa %80-90 oranında iyileşmenin tam olmayacağı ya da yanlış liflerin filizlenmesiyle giden bozuk bir iyileşme olacağı düşünülebilir.

 

İlk 14 gün içinde  tam felç gelişmemiş ve hasarlanma derecesi  1. ve 2. Evrede- hafif derecede- ise, iyileşmenin tam ve kalıcı iz kalmadan olacağı düşünülür.  Düzelmenin tespit edilmesi için hastaların ilk 3 hafta içinde belli aralıklarla takip edilmesi gerekir.  Göz kapatabilme ve tat alma duyusunun geri gelmeye başlaması hastalığın seyrine dair iyi birer işarettir.

 

Tedavi

Hastalık her hangi bir ilaç veya cerrahi tedavi yapılmasa da kendiliğinden düzelebilir. Ancak iyileşmenin tam ve kısa sürede olması için hastalık başlangıcından sonra ilk 24-48 saat içerisinde ilaç tedavisine başlanması önerilir. Eşlik eden diğer hastalıklar da göz önünde bulundurularak; steroid (kortizon, sıkışan sinirlerde ödemi azaltarak faydalı olabilir) ve antiviral ilaçlar kullanılmaktadır.

Hastaların %75-80’i 2-3 haftada iyileşir. %10′luk kısmın iyileşmesi geç ve tam değildir; iyileşme bir yıla kadar uzayabilir. %10′luk kısımda ise düzelme olmaz ya da yüzde sinkinezi (iyileşme sırasında sinir lifleri yanlış yönlendirilir ve buna bağlı olarak yemek yeme esnasında göz yaşarması, göz kapama esnasında ağız kenarında kasılma gibi )gelişir.

Soğuk havalarda baş - boyun bölgesini koruma ve sıcak tutma unutulmamalıdır. Gözler hastalık süresi boyunca tam kapanmadığından dolayı suni gözyaşı ilaçları, antibiyotik ve uyku sırasında göz bandı ile enfeksiyon ve fiziksel travmalardan korunmalıdır.

Kişinin dış görünüşünde değişiklik olacağından tedavi süresi içinde hastanın ruhsal olarak desteklenmesi ve bilgilendirilmesi tedavinin kesinlikle göz ardı edilmemesi gereken en önemli noktasıdır.

 

Fizik Tedavi
Fizik tedavinin de hastalığın iyileşmesine katkısı büyüktür. Fizik tedavi olarak hastaya Termal tedavi: yüzeyel sıcak uygulaması, masaj, yüz egzersizleri, EMG biofeedback, elektrik stimulasyonu,  elektroterapi gibi çok çeşitli yöntemler uygulanır.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon konusunda daha detaylı bilgileri değerli meslektaşım ve çalışma arkadaşım Fizik Tedavi veRehabilitasyon Uzmanı Dr. Saadet AYDINER'in katkılarıyla ......bulabilirsiniz.

 

Cerrahi Tedavi

Bell paralizisinde eğer ameliyat gerekirse genellikle yapılan işlem kulak arkasından girilerek sinire ulaşmak ve etrafındaki kılıfı açmaktır.

Yüz felci sebebine göre ameliyatlar yapılmaktadır: orta kulak iltihaplarına bağlı yüz felcinde orta kulaktaki iltihap temizlenir ve yüz sinirini saran kılıf açılarak iltihabın temizlenmesi sağlanır. Tükrük bezi tümörlerine bağlı yüz felcinde tükrük bezi ile beraber yine sinirin tümörle tutulan kısmı da çıkarılır.

Bazı yardımcı ameliyatlar da yapılabilir: başka sinirlerle hareket eden kasların yüze transferi, başka sinirlerin yüz sinirine birleştirilmesi, göz kapaklarına altın ağırlık yerleştirilmesi ile gözlerin kapanmasının sağlanması gibi ameliyatlar yapılabilir.